॥ दोहा ॥
बंशी शोभित कर मधुर, नील जलद तन श्याम।
अरुण अधर जनु बिम्बफल, जयति जय जय गोपाल॥
॥ चौपाई ॥
जय यदुनंदन जय जगवंदन, जय वसुदेव देवकी नंदन।
जय यशोदा सुत नन्द दुलारे, जय प्रभु भक्तन के रखवारे॥
जय नटनागर नाग नथैया, कृष्ण कन्हैया धेनु चरैया।
पुनि नख पर गिरिवर को धारयो, दुष्टन कंस महाबल मारयो॥
माखन चोरी ब्रज नारिन संग, रास रच्यो सब ही विधि रंग।
गोपिन संग रास रचैया, कंस निकंदन भव भय हरैया॥
श्याम सुंदर सिर मुकुट सुहाये, मोर पंख पीताम्बर छाये।
गले वैजयंती माल विराजे, जय जय मोहन मधुर स्वर गाजे॥
कालीदह में नाग नथैया, गोकुल के सब दुख हरैया।
वृंदावन में रास रचैया, मुरली मनोहर मन हरैया॥
गोवर्धन लीला अति सुखकारी, कंस को मारा बनवारी।
देवकी माता के तुम प्यारे, यशोदा मैया के दुलारे॥
गोपिन के तुम प्राण प्यारे, भक्तन के तुम रखवारे।
मथुरा नगरी के तुम राजा, कंस को मारा बजाया बाजा॥
द्वारिका नगरी के तुम स्वामी, भक्तन के तुम अंतरयामी।
अर्जुन के तुम सारथी प्यारे, गीता ज्ञान दिया संसारे॥
महाभारत में युद्ध कराया, धर्म की रक्षा तुमने कराया।
पांडवन के तुम हितकारी, दुष्ट कौरवन के संहारी॥
द्रौपदी की लाज बचाई, दुष्ट दुशासन को हरवाई।
सुदामा के तुम मित्र प्यारे, भक्तन के तुम प्राण प्यारे॥
नरसी मेहता के तुम स्वामी, भक्तन के तुम अंतरयामी।
मीराबाई के तुम गिरधारी, भक्तन के तुम प्राण प्यारे॥
कबीर के तुम राम पियारे, भक्तन के तुम रखवारे।
सूरदास के तुम प्रभु प्यारे, भक्तन के तुम प्राण प्यारे॥
रैदास के तुम स्वामी प्यारे, भक्तन के तुम रखवारे।
तुलसीदास के तुम राम पियारे, भक्तन के तुम प्राण प्यारे॥
जय जय कृष्ण कन्हैया लाल की, जय जय गोवर्धन धारी की।
जय जय यशोदा नंदन की, जय जय देवकी नंदन की॥
जय जय राधा रमण की, जय जय रुक्मिणी रमण की।
जय जय सत्यभामा रमण की, जय जय जाम्बवती रमण की॥
जय जय लक्ष्मी रमण की, जय जय भूमि रमण की।
जय जय श्री कृष्ण भगवान की, जय जय श्री कृष्ण भगवान की॥
॥ दोहा ॥
यह चालीसा जो पढ़े, कृष्ण कृपा होय।
दुःख दरिद्र मिटे सब, सुख सम्पति होय॥
✻
महत्त्व आणि पठण विधि
श्रीकृष्ण चालीसा हे एक प्रिय स्तोत्र आहे, जे भक्त भगवान श्रीकृष्णाचे आशीर्वाद प्राप्त करण्यासाठी पठण करतात. विविध परंपरांमध्ये श्रीकृष्ण वेगवेगळ्या दिवसांशी संबंधित असले तरी, त्यांची पूजा विशेषतः गुरुवारी, जो विष्णूला समर्पित दिवस आहे, किंवा बुधवारी केली जाते. जन्माष्टमीसारख्या उत्सवांमध्ये, त्यांच्या जन्मोत्सवाच्या दिवशी, तसेच वैष्णवांसाठी पवित्र असलेल्या एकादशीच्या उपवासादरम्यान या चालीसेचे विशेष महत्त्व आहे. भक्त वैयक्तिक अडचणींच्या काळातही या चालीसाचा आश्रय घेतात, संरक्षण, ज्ञान आणि शांतीसाठी ईश्वरी कृपा मागतात.
चालीसा पठण करण्यासाठी, सामान्यतः स्नान करून स्वच्छ वस्त्रे परिधान केली जातात आणि पूर्व किंवा उत्तर दिशेला तोंड करून, शक्यतो श्रीकृष्णाच्या प्रतिमेसमोर किंवा मूर्तीसमोर बसले जाते. पुष्प, धूप आणि दीप (दिवा) अर्पण करणे सामान्य आहे. एकदा पठण करणे फलदायी असले तरी, अनेक भक्त आपली भक्ती अधिक दृढ करण्यासाठी आणि त्याचे परिणाम वाढवण्यासाठी ११, २१ किंवा १०८ वेळा पठण करणे पसंत करतात. ही चालीसा मन शुद्ध करते, आध्यात्मिक उन्नतीस प्रोत्साहन देते आणि अडथळे, भय तसेच नकारात्मक प्रभावांवर मात करण्यास मदत करते असे मानले जाते. "ॐ नमो भगवते वासुदेवाय" किंवा हरे कृष्ण महामंत्र यांसारख्या प्रमुख कृष्ण मंत्रांना ती पूरक आहे, कारण ती भक्तीचे एक सोपे, कथा-आधारित स्वरूप प्रदान करते जे सर्वांसाठी सुगम आहे.
ही चालीसा विविध वैष्णव संप्रदायांमध्ये आणि जिथे भक्ती चळवळीचा प्रभाव अधिक आहे अशा प्रदेशांमध्ये, विशेषतः उत्तर भारतात, अत्यंत लोकप्रिय आहे. भक्तांना श्रीकृष्णाच्या लीलायुक्त परंतु गहन स्वरूपाशी जोडले जाण्यासाठी, त्यांच्या दिव्य लीला आणि उपदेशांमधून शक्ती आणि प्रेरणा प्राप्त करण्यासाठी, आणि अंतिमतः आध्यात्मिक मुक्ती व समाधानाची आकांक्षा बाळगण्यासाठी हे एक शक्तिशाली माध्यम म्हणून कार्य करते.