గురు పూర్ణిమ 2026

గురు పౌర్ణమి — ఆషాఢ మాస పౌర్ణమి — వేద వ్యాసుని పేరు మీద వ్యాస పౌర్ణమి అని కూడా పిలుస్తారు, ఈ ఋషి జన్మదినాన్ని ఇది స్మరిస్తుంది మరియు వేదాల సంకలనం, మహాభారత రచన, మరియు అష్టాదశ పురాణాల అమరిక హిందూ సాహిత్య సంప్రదాయానికి పునాది వేశాయి. ఈ పండుగ యొక్క అర్థం అనేక కథలను కలిపి ఉంటుంది.

వ్యాసుని జన్మ వృత్తాంతం మహాభారతంలోని ఆది పర్వంలో చెప్పబడింది. యమునా నది వెంట ప్రయాణిస్తున్న ఋషి పరాశరుడు, ఆమె తండ్రి పడవ నడపమని కోరిన నది దాటే ప్రదేశంలో సత్యవతి అనే యువ మత్స్యకారిణిని కలిశాడు. ఆమె తపస్సు-పుణ్యం మరియు అతని ఆశీర్వాదం కలయికతో, సత్యవతి యమునా నదిలోని ఒక చిన్న ద్వీపంలో వ్యాసుడిని గర్భం ధరించింది, అందువల్ల అతన్ని కృష్ణ-ద్వైపాయనుడు — "ద్వీపంలోని నల్లనివాడు" — అని అతని రంగు మరియు జన్మస్థలం రెండింటికీ పిలుస్తారు. అప్పటికే తపశ్శక్తితో ఎదిగినవాడిగా జన్మించిన వ్యాసుడు, తన తల్లి తనను గుర్తుచేసుకున్నప్పుడు ఎల్లప్పుడూ ఆమె వద్దకు వస్తానని వాగ్దానం చేసి, తన సుదీర్ఘ సంకలన జీవితాన్ని ప్రారంభించడానికి అడవిలోకి వెళ్ళాడు. అతను అప్పటికి ప్రచారంలో ఉన్న వేద మంత్రాల ఏకైక సమూహాన్ని నాలుగు వేదాలుగా — ఋగ్వేదం, యజుర్వేదం, సామవేదం, అథర్వవేదం — సంకలనం చేసి, తన నలుగురు ప్రధాన శిష్యులకు (పైలుడు, వైశంపాయనుడు, జైమిని, సుమంతుడు) ఒక్కొక్కటి బోధించాడు; ఈ పని నుండి అతన్ని వేద-వ్యాసుడు, "వేదాలను విభజించినవాడు" అని పిలుస్తారు. అతను మానవ సాహిత్యంలో అతి పొడవైన కావ్యం, లక్ష శ్లోకాలతో మహాభారతాన్ని రచించాడు (అక్షయ తృతీయ నాడు గణేశుడికి చెప్పినది, ఈ ఎంట్రీ-సెట్‌లో మరెక్కడో చెప్పబడింది). అతను అష్టాదశ పురాణాలను అమర్చాడు, బ్రహ్మ సూత్రాలకు వాటి చివరి రూపాన్ని ఇచ్చాడు, మరియు నాలుగు శాస్త్రీయ తత్వశాస్త్ర పాఠశాలలచే వారి సాధారణ పూర్వీక గురువుగా పరిగణించబడతాడు. ఆషాఢ పౌర్ణమి — అతను జన్మించిన రోజు — అందువల్ల గురు-శిష్య సంప్రదాయం మొదటిసారిగా దాని మూలానికి చేరుకుని నమస్కరించే రోజు.

శివ పురాణం మరియు వ్యాస యోగ సంప్రదాయం నుండి తీసుకోబడిన రెండవ కథ, ఈ రోజున యోగా యొక్క అసలు ప్రసారాన్ని ఉంచుతుంది. ఏ మానవ గురువుకు చాలా కాలం ముందు, శివుడు — ఆదియోగిగా, మొదటి యోగిగా — కైలాస పర్వతంపై ధ్యానంలో కూర్చున్నాడు. ఏడుగురు ఋషులు (సప్తఋషులు — అత్రి, భరద్వాజుడు, గౌతముడు, జమదగ్ని, కశ్యపుడు, వసిష్ఠుడు, విశ్వామిత్రుడు) అతని చుట్టూ చేరి బోధించమని కోరారు. శివుడు చాలా సంవత్సరాలు మౌనంగా ఉన్నాడు; ఋషులు అక్కడే ఉన్నారు. చివరకు, ఆషాఢ పౌర్ణమి నాడు, శివుడు వారి వైపు తిరిగాడు. శివ సూత్రాలు ఆ తర్వాత జరిగిన దానిని ఉపన్యాసంగా కాకుండా ఉనికి యొక్క ఒకే ప్రసారంగా వివరిస్తాయి — గురువు నుండి శిష్యుడికి యోగా సాంకేతికత యొక్క ప్రత్యక్ష డౌన్‌లోడ్‌గా, పూర్తి మరియు పునరావృతం అవసరం లేనిది. ఒక సంప్రదాయంలో, విజ్ఞాన భైరవ తంత్రంలోని 112 ధారణలు ఈ సమయంలో ఇవ్వబడ్డాయి. యోగ సంప్రదాయంలో, ఆది గురువు మొదటిసారిగా శిష్యుల వైపు తిరిగిన రోజు ఇది; అందువల్ల ఈ రోజు నుండి హిందూ మరియు బౌద్ధ సంప్రదాయాలలో ప్రతి గురు-శిష్య ప్రసారం వస్తుంది. బౌద్ధ విహారాలలో కూడా ఇదే రోజున ఇదే కారణంతో పండుగను జరుపుకుంటారు — జ్ఞానోదయం పొందిన తర్వాత బుద్ధుడు సారనాథ్‌లో మొదటిసారి ధర్మచక్రాన్ని తిప్పిన రోజు, మరియు తదనంతర ధర్మ ప్రసారాలన్నీ స్మరించబడే రోజు అని టిబెటన్ సంప్రదాయం చెబుతుంది.

మూడవ పొర అభ్యాసానికి సంబంధించినది. బ్రహ్మ పురాణం గురు పౌర్ణమి నాడు గురువు మరియు శిష్యుని మధ్య ఆధ్యాత్మిక ప్రవాహం పూర్తి శక్తితో ఎలా ప్రవహిస్తుందో వివరిస్తుంది — పౌర్ణమి యొక్క అయస్కాంత ఆకర్షణ మానవ శరీరం మరియు మనస్సుపై అత్యధికంగా ఉంటుంది, మరియు గురువు మరియు శిష్యుని మధ్య మార్గం అత్యంత విస్తృతంగా ఉంటుంది. ఈ రోజున సాంప్రదాయ వ్యాస-పూజ వ్యాసుని విగ్రహం ముందు కాకుండా, తన స్వంత ప్రత్యక్ష గురువు యొక్క ఆసనం (పీఠం) ముందు, పండ్లు, పువ్వులు, పుస్తకాలు మరియు దక్షిణ సమర్పణలతో నిర్వహిస్తారు; అనేక వంశాలలో శిష్యుడు గురు స్తోత్రాన్ని — "గురుర్బ్రహ్మ గురుర్విష్ణుః గురుర్దేవో మహేశ్వరః / గురుః సాక్షాత్ పరబ్రహ్మ తస్మై శ్రీగురవే నమః" — పఠించి, వంశానికి ఏదైనా భౌతిక వస్తువును సమర్పిస్తాడు. లోతైన ఆచరణ అసలు భౌతికం కాదు: అది ఒకరిని తీర్చిదిద్దిన ప్రతి గురువు నుండి ఏమి పొందారో అంతర్గతంగా లెక్కించుకోవడం — పాఠశాల ఉపాధ్యాయుడు, తల్లిదండ్రులు, పెద్ద కజిన్, సరైన సమయంలో వచ్చిన పుస్తకం, ఒక గంట కలిసిన మరియు ఎప్పటికీ మర్చిపోలేని సాధువు — మరియు తదుపరి అడిగే వారికి ప్రసారాన్ని ముందుకు తీసుకువెళ్ళడానికి నిశ్శబ్దంగా తిరిగి వాగ్దానం చేయడం.

అందువల్ల ఈ పండుగ యొక్క పరిధి అసాధారణంగా విస్తృతమైనది. దీనిని హిందువులు వ్యాస జయంతిగా మరియు ప్రతి వ్యక్తిగత గురువును గౌరవించే రోజుగా పాటిస్తారు. దీనిని బౌద్ధులు బుద్ధుని మొదటి ధర్మ ప్రసంగం జరిగిన రోజుగా మరియు అసల్హా పూజగా పాటిస్తారు. దీనిని జైనులు మహావీరుడు, కేవల-జ్ఞానం పొందిన తర్వాత, తన మొదటి శిష్యుడు ఇంద్రభూతి గౌతముడిని స్వీకరించిన రోజుగా పాటిస్తారు, అందువల్ల ఇది మహావీరుని త్రీనోక్ గుహ రోజు. మూడు ప్రధాన ధార్మిక సంప్రదాయాలు ఒకే పౌర్ణమి నాడు — ఆషాఢ పౌర్ణమి — కలవడం అనేది పండుగ యొక్క బోధన: గురు-శిష్య సంబంధం అన్ని ధార్మిక సంప్రదాయాలకు మూలస్తంభం, మరియు ఈ రాత్రి ఆకాశంలో ఉన్న చంద్రుడు మూడు మార్గాలలో దాని మొదటి మలుపుకు సాక్షి.