Loading...
Loading...
పంచాంగంలోని మొదటి మరియు అత్యంత ముఖ్యమైన అంగం – సూర్యుడు మరియు చంద్రుడి మధ్య కోణ సంబంధం, ఇది హిందూ సంప్రదాయంలో ప్రతి కర్మకాండ, పండుగ మరియు ముహూర్తాన్ని నిర్ణయిస్తుంది.
తిథి అనేది ఒక చాంద్ర దినం – చంద్రుడు సూర్యుని నుండి 12 డిగ్రీల కోణ దూరాన్ని పొందడానికి పట్టే సమయం. సౌర దినాల వలె కాకుండా, తిథులు పూర్తిగా చంద్ర-సౌర ఆధారితమైనవి. ఒక చాంద్ర మాసంలో 30 తిథులు ఉంటాయి – శుక్ల పక్షంలో 15, కృష్ణ పక్షంలో 15.
చంద్రుడు మరియు సూర్యుడి మధ్య కోణ దూరం 0° నుండి 360° వరకు ఉంటుంది. దీన్ని 12° తో భాగిస్తే తిథి సంఖ్య వస్తుంది. అమావాస్యకు ఈ దూరం 0°. పూర్ణిమకు 180°. చంద్రుడు రోజుకు సుమారు 13.2°, సూర్యుడు సుమారు 1° కదులుతారు.
D = (Moon_longitude - Sun_longitude + 360) mod 360
Tithi_number = floor(D / 12) + 1
తిథి 1-15 అయితే → శుక్ల పక్షం
తిథి 16-30 అయితే → కృష్ణ పక్షం
D తర్వాత 12° గుణిజాన్ని దాటినప్పుడు తిథి మారుతుంది
చంద్రుడు 87.5° మరియు సూర్యుడు 42.3° వద్ద ఉన్నారని అనుకుందాం. కోణ తేడా = 45.2°. 12° తో భాగించగా: 3.767. floor + 1 = 4. కాబట్టి ప్రస్తుత తిథి శుక్ల చవితి (4వ తిథి).
Moon = 87.5\u00b0, Sun = 42.3\u00b0
D = (87.5 - 42.3 + 360) mod 360 = 45.2\u00b0
Tithi = floor(45.2 / 12) + 1 = floor(3.767) + 1 = 3 + 1 = 4 (Shukla Chaturthi)
తిథి ముగింపు: D = 48° (4 × 12°)
Astronomical basis for tithi calculation from Sun-Moon elongation
అమావాస్య నుండి పూర్ణిమ వరకు. ప్రతి రాత్రి చంద్రుడు ప్రకాశవంతంగా ఉంటాడు. కోణ దూరం: 0° నుండి 180°. కొత్త ప్రారంభాలు, విస్తరణ కార్యకలాపాలు మరియు వేడుకలకు మరింత శుభంగా భావించబడుతుంది.
పూర్ణిమ నుండి అమావాస్య వరకు. ప్రతి రాత్రి చంద్రుడు క్షీణిస్తాడు. కోణ దూరం: 180° నుండి 360°. ఆత్మ పరిశీలన, పరిహారాలు, పితృ కర్మలు మరియు విసర్జన కార్యకలాపాలకు అనుకూలం.
ప్రతి తిథికి ఒక అధిష్ఠాన దేవత మరియు ఒక గ్రహ స్వామి ఉంటారు. దేవత రోజు ఆధ్యాత్మిక గుణాన్ని పరిపాలిస్తుంది, గ్రహ స్వామి భౌతిక ప్రభావాలను నిర్ణయిస్తాడు.
| # | తిథి | దేవత | గ్రహం | వర్గం | డిగ్రీలు |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | ప్రతిపద(Pratipada) | అగ్ని | సూర్యుడు | Nanda | 0\u00b0\u201312\u00b0 |
| 2 | విదియ(Dwitiya) | బ్రహ్మ | చంద్రుడు | Bhadra | 12\u00b0\u201324\u00b0 |
| 3 | తదియ(Tritiya) | గౌరి | కుజుడు | Jaya | 24\u00b0\u201336\u00b0 |
| 4 | చవితి(Chaturthi) | గణేశుడు | బుధుడు | Rikta | 36\u00b0\u201348\u00b0 |
| 5 | పంచమి(Panchami) | సర్పములు (నాగులు) | గురువు | Purna | 48\u00b0\u201360\u00b0 |
| 6 | షష్ఠి(Shashthi) | కార్తికేయుడు | శుక్రుడు | Nanda | 60\u00b0\u201372\u00b0 |
| 7 | సప్తమి(Saptami) | సూర్యుడు | శని | Bhadra | 72\u00b0\u201384\u00b0 |
| 8 | అష్టమి(Ashtami) | రుద్రుడు | రాహువు | Jaya | 84\u00b0\u201396\u00b0 |
| 9 | నవమి(Navami) | దుర్గ | కుజుడు | Rikta | 96\u00b0\u2013108\u00b0 |
| 10 | దశమి(Dashami) | ధర్ముడు | సూర్యుడు | Purna | 108\u00b0\u2013120\u00b0 |
| 11 | ఏకాదశి(Ekadashi) | విష్ణువు | చంద్రుడు | Nanda | 120\u00b0\u2013132\u00b0 |
| 12 | ద్వాదశి(Dwadashi) | విష్ణువు | బుధుడు | Bhadra | 132\u00b0\u2013144\u00b0 |
| 13 | త్రయోదశి(Trayodashi) | మన్మథుడు | గురువు | Jaya | 144\u00b0\u2013156\u00b0 |
| 14 | చతుర్దశి(Chaturdashi) | శివుడు | శని | Rikta | 156\u00b0\u2013168\u00b0 |
| 15 | పూర్ణిమ(Purnima) | చంద్రుడు | శుక్రుడు | Purna | 168\u00b0\u2013180\u00b0 |
30 తిథులు ఆరు చొప్పున ఐదు సమూహాలుగా వర్గీకరించబడ్డాయి: నంద, భద్ర, జయ, రిక్త, పూర్ణ. ప్రతి వర్గం ముహూర్త ఎంపికను తీవ్రంగా ప్రభావితం చేస్తుంది.
శుభం. వేడుకలు, విద్యారంభం, మత కర్మకాండలు, వివాహ చర్చలు మరియు ఆనందకర సభలకు మంచిది.
శుభకరం. గృహ నిర్మాణం, ఆస్తి కొనుగోలు, వ్యవసాయం, దీర్ఘకాలిక పెట్టుబడులు మరియు స్థిరత్వ కార్యకలాపాలకు అనుకూలం.
మిశ్రమం నుండి బలమైనది. పోటీ కార్యకలాపాలు, న్యాయ పోరాటాలు, శత్రువులపై విజయం, క్రీడలు మరియు దృఢమైన కార్యకలాపాలకు మంచిది.
అశుభం. కొత్త కార్యకలాపాలు, వివాహాలు మరియు శుభ కర్మకాండలను నివారించండి. విధ్వంసక కార్యకలాపాలకు అనుకూలం: కూల్చివేత, అప్పు తీర్చడం, ఒప్పందాలు ముగించడం.
అత్యంత శుభం. పనులు పూర్తి చేయడం, వాగ్దానాలు నెరవేర్చడం, ఘన వేడుకలు, దానం మరియు ఆధ్యాత్మిక సాధనకు అద్భుతం.
30వ తిథి, సూర్య చంద్రులు కలిసినప్పుడు (0° అంతరం). చీకటి రాత్రి. పితరులకు పవిత్రం. తర్పణం, శని-రాహు పరిహారాలు ప్రత్యేకంగా శక్తివంతం.
శుక్ల పక్షం 15వ తిథి, సూర్య చంద్రులు ఖచ్చితంగా వ్యతిరేకంగా ఉన్నప్పుడు (180°). ప్రకాశవంతమైన రాత్రి. అత్యంత శుభమైన తిథిగా భావించబడుతుంది.
అత్యంత పూజనీయమైన ఉపవాస తిథి, విష్ణు భగవానుడికి అంకితం. శుక్ల మరియు కృష్ణ రెండు ఏకాదశులూ కఠినమైన ఉపవాసంతో ఆచరించబడతాయి.
గణేశుడికి అంకితం. శుక్ల చవితి శుభం (వినాయక చవితి), కృష్ణ చవితి సంకష్ఠ చవితి (నెలవారీ గణేశ వ్రతం) గా ఆచరించబడుతుంది.
శివుడికి అంకితం. కృష్ణ చతుర్దశి మహా శివరాత్రి (శివుడి మహా రాత్రి), అత్యంత ముఖ్యమైన హిందూ పండుగలలో ఒకటి.
చంద్రుడు చాలా వేగంగా కదిలినప్పుడు, 12° భాగం మొత్తం రెండు వరుస సూర్యోదయాల మధ్య దాటబడుతుంది – తిథి ఒకే సౌర దినంలో ప్రారంభమై ముగుస్తుంది.
ఉదాహరణ: సూర్యోదయంలో తిథి 5 → తర్వాత సూర్యోదయంలో తిథి 7 (తిథి 6 దాటిపోయింది!)
తిథి 6 రెండు సూర్యోదయాల మధ్య ప్రారంభమై ముగిసింది – ఏ సూర్యోదయంలోనూ లేదు
చంద్రుడు చాలా నెమ్మదిగా కదిలినప్పుడు, అదే తిథి మూడు సూర్యోదయాలలో విస్తరిస్తుంది – వరుసగా రెండు రోజులు సూర్యోదయంలో అదే తిథి ఉంటుంది.
ఉదాహరణ: సూర్యోదయంలో తిథి 9 → తర్వాత సూర్యోదయంలోనూ తిథి 9 (పునరావృతం!)
చంద్రుడు చాలా నెమ్మదిగా కదిలాడు, 12° దాటడానికి రెండు సూర్యోదయాలు గడిచాయి
ఒక పండుగ వృద్ధి (పునరావృత) తిథిలో వచ్చినప్పుడు, రెండు రోజులలో ఏ రోజు ఆచరించాలి? ఏకాదశికి రెండవ రోజు ఎంపిక చేయబడుతుంది. మిగతా తిథులకు మొదటి రోజు.
వృద్ధి ఏకాదశిలో రెండవ రోజు వ్రతం ఆచరించబడుతుంది. ఇది వ్రతం ద్వాదశి పారణ వరకు సరిగ్గా విస్తరించడం నిర్ధారిస్తుంది.
గణేశ చవితి, శివరాత్రి, నవరాత్రి మరియు అన్ని ఇతర పండుగలకు, వృద్ధి తిథిలో మొదటి రోజు ఎంపిక చేయబడుతుంది.
శుభ ముహూర్తం ఎంపికలో తిథి ప్రాథమిక అంశం. వివిధ తిథులు వాటి వర్గం, దేవత మరియు స్వభావం ఆధారంగా వివిధ కార్యకలాపాలకు అనుకూలమైనవి:
| కార్యకలాపం | మంచి తిథులు | నివారించండి | గమనిక |
|---|---|---|---|
| వివాహం | 2, 3, 5, 7, 10, 11, 13 | 4, 8, 9, 14, Amavasya | భద్ర మరియు పూర్ణ తిథులు ప్రాధాన్యం |
| గృహప్రవేశం | 2, 3, 5, 7, 10, 11, 13 | 4, 8, 9, 14, Amavasya | వివాహం వలె; విదియ మరియు దశమి అద్భుతం |
| వ్యాపార ప్రారంభం | 1, 2, 3, 5, 6, 10, 11 | 4, 8, 9, 14 | నంద తిథులు వ్యాపారంలో ఆనందం తెస్తాయి |
| విద్య | 1, 2, 3, 5, 10, 11 | 4, 9, 14, Amavasya | పంచమి (సరస్వతి) ఆదర్శం |
| శస్త్రచికిత్స | 4, 9, 14 | 8, Amavasya, Purnima | రిక్త తిథులు కత్తిరింపు/తొలగింపుకు అనుకూలం |
| ఉపవాసం / వ్రతం | 11 (Ekadashi), Purnima, Amavasya, 4, 8 | - | ఏకాదశి విష్ణువుకు, చవితి గణేశుడికి |
| దానం | Purnima, 5, 10, 11, 15 | 4, 9, 14 | పూర్ణ తిథులు పుణ్యాన్ని పెంచుతాయి |