ದೀಪಾವಳಿ 2030

ದೀಪಾವಳಿಯು ಹಿಂದೂ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಹಲವಾರು ಪ್ರವಾಹಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ, ಇವೆಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ ಚಿತ್ರದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತವೆ: ಕಾರ್ತಿಕ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯ ಕರಾಳ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ದೀಪಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುವುದು. ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗುವ ಕಥೆಯು ರಾಮಾಯಣದಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ವನವಾಸ, ಲಂಕೆಯಲ್ಲಿ ರಾವಣನ ವಧೆ, ಮತ್ತು ಸೀತೆಯ ರಕ್ಷಣೆಯ ನಂತರ, ಶ್ರೀ ರಾಮನು ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಸೀತೆ, ಹನುಮಂತ ಮತ್ತು ವಿಭೀಷಣರೊಂದಿಗೆ ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಮರಳುತ್ತಾನೆ. ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣವು ನಗರವನ್ನು ತನ್ನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಲಂಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ವಧುವಿನಂತೆ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ — ಪ್ರತಿ ದ್ವಾರವೂ ಮಾಲೆಯಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿ, ಪ್ರತಿ ಛಾವಣಿಯೂ ಮಣ್ಣಿನ ದೀಪಗಳ ಸಾಲುಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿ, ಪ್ರತಿ ಬೀದಿಯೂ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿ ನೀರು ಚಿಮುಕಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ದೀಪಗಳು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತವೆ: ಚಂದ್ರನಿಲ್ಲದ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರಶಃ ಸ್ವಾಗತ, ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಮೇಲೆ ರಾವಣನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ನೆರಳಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉತ್ತರ. ಈ ಮನೆಗೆ ಮರಳುವಿಕೆಯಿಂದ ದೀಪಾವಳಿ (ದೀಪಗಳ ಸಾಲು) ಆಚರಣೆಯು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಎರಡನೇ ಮಹಾನ್ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಲಕ್ಷ್ಮಿಗೆ ಸೇರಿದೆ. ಪದ್ಮ ಪುರಾಣ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು ಪುರಾಣಗಳು ಸಮುದ್ರ ಮಂಥನವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ — ಮಂದಾರ ಪರ್ವತವನ್ನು ಮಂಥನ ದಂಡವಾಗಿ ಮತ್ತು ವಾಸುಕಿ ಸರ್ಪವನ್ನು ಹಗ್ಗವಾಗಿ ಬಳಸಿ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಸುರರಿಂದ ಕ್ಷೀರಸಾಗರದ ಮಂಥನ. ಮಂಥನಗೊಂಡ ಸಾಗರದಿಂದ ಹದಿನಾಲ್ಕು ರತ್ನಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದವು: ವಿಷ, ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಕಾಮಧೇನು ಹಸು, ದೈವಿಕ ಕುದುರೆ ಉಚ್ಚೈಶ್ರವಸ್, ಐರಾವತ ಆನೆ, ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷ, ಅಪ್ಸರೆಯರು, ಚಂದ್ರ, ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಸ್ವತಃ, ಕಮಲದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಕುತ್ತಿಗೆಗೆ ಹಾಕುವ ಮಾಲೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದಳು. ಲಕ್ಷ್ಮಿ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಆರಿಸಿದ ರಾತ್ರಿಯೇ ದೀಪಾವಳಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಸಂಜೆಯ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಅವಳಿಗೆ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಯಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಹೊಸ ಖಾತೆ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ತೆರೆಯುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಮನೆಯ ಹೊಸ್ತಿಲನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿ ಬೆಳಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಇದರಿಂದ ಅವಳು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಉಳಿಯಬಹುದು.

ಮೂರನೇ ಸಂಪ್ರದಾಯ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ದೀಪಾವಳಿಯ ಹಿಂದಿನ ದಿನ — ನರಕ ಚತುರ್ದಶಿಯಂದು — ಕೃಷ್ಣನು ಅಸುರ ನರಕಾಸುರನನ್ನು ಕೊಂದದ್ದನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಭೂದೇವಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಗ್ಜ್ಯೋತಿಷಪುರದ ವರಬದ್ಧ ರಾಕ್ಷಸ ರಾಜನ ಮಗನಾದ ನರಕಾಸುರನು ಹದಿನಾರು ಸಾವಿರ ರಾಜಕುಮಾರಿಯರನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿದು ಲೋಕಗಳನ್ನು ನಡುಗಿಸಿದ್ದನು. ಹರಿವಂಶ ಮತ್ತು ಭಾಗವತ ಪುರಾಣಗಳು ಕೃಷ್ಣನು ಸತ್ಯಭಾಮೆಯೊಂದಿಗೆ ಗರುಡನ ಮೇಲೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡುವುದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ; ಅವಳ ಬಾಣವು ನರಕನನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಬೀಳಿಸುತ್ತದೆ, ಸೆರೆಯಾಳುಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅವನ ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಗರದ ದೀಪಗಳನ್ನು ಮುಂದಿನ ಮುಂಜಾನೆ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನರಕ ಚತುರ್ದಶಿಯಂದು ಮುಂಜಾನೆ ಅಭ್ಯಂಗಸ್ನಾನ (ಎಣ್ಣೆ ಸ್ನಾನ) ವು ಸೆರೆಯಾಳುಗಳು ತಮ್ಮ ಬಂಧನವನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕಲು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಸ್ನಾನವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತದೆ.

ಜೈನರಿಗೆ, ದೀಪಾವಳಿ ರಾತ್ರಿಯು ಮಹಾವೀರನ ಮೋಕ್ಷ-ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವಾಗಿದೆ — 527 BCE ನಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕನೇ ತೀರ್ಥಂಕರರು ಪಾವಾಪುರಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಾಣವನ್ನು ಪಡೆದ ರಾತ್ರಿ. ಅವನ ಆಂತರಿಕ ಬೆಳಕು ಹೊರಟುಹೋದಾಗ ದೇವರುಗಳು ಜಗತ್ತನ್ನು ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಬೆಳಗಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಜೈನರು ಅದೇ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಂದು ನಿರಂತರ ಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿ ದೀಪಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಿಖ್ಖರಿಗೆ, ದೀಪಾವಳಿಯು ಬಂದಿ ಛೋರ್ ದಿವಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ: 1619 ರಲ್ಲಿ ಗುರು ಹರ್‌ಗೋಬಿಂದ್ ಗ್ವಾಲಿಯರ್ ಕೋಟೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿ ಹೊರಬಂದ ದಿನ, ಐವತ್ತೆರಡು ಸೆರೆಯಾಳಾದ ಹಿಂದೂ ರಾಜರನ್ನು ತಮ್ಮ ನಿಲುವಂಗಿಯ ಅಂಚನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿ ತಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಕರೆತಂದರು — ಅಮೃತಸರದ ಹರ್ಮಂದಿರ್ ಸಾಹಿಬ್ ಅನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ನಾಲ್ಕರಲ್ಲೂ ಇರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಂಶವು ಕಾಕತಾಳೀಯವಲ್ಲ ಆದರೆ ಚಂದ್ರನಿಲ್ಲದ ಕಾರ್ತಿಕ ರಾತ್ರಿಯ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವಾಗಿದೆ: ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಗೋಚರ ಬೆಳಕು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ನಿಖರವಾದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿ ಸಂಪ್ರದಾಯವೂ ಆಂತರಿಕ ಅಥವಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಬೆಳಕು ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು — ರಾವಣ, ಅಸುರೀ ಬಡತನ, ನರಕಾಸುರ, ಸೆರೆಮನೆಯ ಕೋಟೆ — ಮೀರಿಸಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಹೊಸ್ತಿಲಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದ ದೀಪವು ಕೇವಲ ಅಲಂಕಾರವಲ್ಲ; ಇದು ಆ ಮಹಾನ್ ಕಾರ್ಯದ ಮನೆಯ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಾಗಿದೆ, ಮುಂದಿನ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಕುಟುಂಬವೂ ಬೆಳಕಿನ ಕಡೆಗೆ ನಿಂತಿದೆ ಎಂದು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ.