నవరాత్రి (శరత్) 2030

శరద్ నవరాత్రి — శరదృతువులోని తొమ్మిది రాత్రులు — దేవి మహిషాసురుడనే దున్నపోతు రాక్షసుడితో చేసిన యుద్ధాన్ని మరియు ఆశ్వయుజ శుక్ల పాడ్యమి నుండి నవమి వరకు ఆమె తొమ్మిది రూపాలను స్మరిస్తుంది. మార్కండేయ పురాణంలోని దేవి మహత్యం — దుర్గా సప్తశతిగా ప్రసిద్ధి చెందిన 700 శ్లోకాల గ్రంథం — మూడు చరితలలో (ఘట్టాలు) ప్రామాణిక వృత్తాంతాన్ని అందిస్తుంది, ఇవన్నీ తొమ్మిది రోజులు పఠించబడతాయి.

మహిషాసురుడు — దున్నపోతుల రాజు మహిషుడు మరియు మహిషి అనే రాక్షసికి జన్మించినవాడు — భయంకరమైన తపస్సు చేసిన యోగి. ఏ పురుషుడూ, ఏ దేవతా తనను సంహరించలేరనే వరాన్ని బ్రహ్మ నుండి పొందాడు. అతని ఆజ్ఞలోని అసురులు ఇంద్రుడిని మరియు దేవతలను ఒక్కొక్కరిగా ఓడించి, వారిని స్వర్గం నుండి తరిమివేశారు, మరియు విశ్వ క్రమం విఫలం కావడం ప్రారంభించింది. స్థానభ్రంశం చెందిన దేవతలు మేరు పర్వత వాలులలో సమావేశమై, తమ నిస్సహాయతను వివరించారు, మరియు వారందరి ఉమ్మడి కోపం నుండి — శివుని మూడవ కన్ను నుండి అగ్ని, విష్ణువు నుండి తేజస్సు, బ్రహ్మ నుండి నీలి కాంతి, ఇంద్రుడు, అగ్ని, యముడు మరియు వాయువు నుండి కాంతి — ఒకే భరించలేని కాంతి స్తంభం ఏర్పడి ఒక స్త్రీ రూపంలో ఘనీభవించింది. అప్పుడు ప్రతి దేవత ఆమెకు ఒక ఆయుధాన్ని ఇచ్చారు: శివుడు తన త్రిశూలాన్ని తీసి ఆమె చేతిలో ఉంచాడు; విష్ణువు తన చక్రం నుండి ఒక చక్రాన్ని ఇచ్చాడు; వరుణుడు ఒక శంఖాన్ని; అగ్ని జ్వాలాగ్ర ఈటెను; వాయువు ఒక ధనుస్సును మరియు అక్షయ బాణాల అంబులపొదిని; ఇంద్రుడు వజ్రాయుధాన్ని; యముడు దండాన్ని; బ్రహ్మ కమండలాన్ని; సూర్యుడు తన శరీర కిరణాలను ఇచ్చారు. హిమవంతుడు ఆమెకు సింహాన్ని తెచ్చాడు. దేవి నవ్వింది — మూడు లోకాలను కదిలించిన నవ్వు — సింహాన్ని అధిరోహించి బయలుదేరింది.

మహిషాసురుడు తన సేనాపతులను ఒక్కొక్కరిగా పంపాడు; ఆమె వారిని సంహరించింది. అతడు స్వయంగా వచ్చాడు. యుద్ధం రెండవ చరితలో చాలా వివరంగా వర్ణించబడింది: అతడు రూపం మార్చాడు — దున్నపోతు నుండి సింహానికి, ఏనుగుకు, మనిషికి మరియు తిరిగి — మరియు ప్రతిసారి దేవి ఆ రూపాన్ని ఖండించినప్పుడు అతడు తిరిగి రూపాంతరం చెందాడు. చివరకు ఆమె దున్నపోతును తన పాదంతో అణచివేసి, దాని తెగిపోయిన మెడ నుండి బయటపడుతున్న అసురుడిని లాగి, పదవ రోజున త్రిశూలంతో శిరచ్ఛేదం చేసింది. విజయదశమి — పదవ రోజు, విజయ దినం — పండుగను ముగిస్తుంది, మరియు ప్రతి ఇతర "సుదీర్ఘ ముట్టడి తర్వాత విజయం" సాధించిన రోజు: రావణుడిపై రాముడు, కౌరవులపై పాండవులు, ప్రయాణీకుడు తన అంతర్గత రాక్షసులపై.

తొమ్మిది రాత్రులు మూడు త్రయాలుగా విభజించబడ్డాయి. మొదటి మూడు దేవిని దుర్గగా, ప్రతికూల శక్తులను నాశనం చేసేదిగా గౌరవిస్తాయి — శైలపుత్రి (పర్వత పుత్రిక), బ్రహ్మచారిణి (తపస్విని), చంద్రఘంట (చంద్రుని గంట). మధ్య మూడు ఆమెను లక్ష్మిగా, సంపద మరియు అనుగ్రహాన్ని ప్రసాదించేదిగా గౌరవిస్తాయి — కూష్మాండ (విశ్వ గుడ్డును సృష్టించినది), స్కందమాత (స్కందుని తల్లి), కాత్యాయని (మహిషుడిని సంహరించడానికి జన్మించిన యోధురాలు). చివరి మూడు ఆమెను సరస్వతిగా, జ్ఞానాన్ని ప్రసాదించేదిగా గౌరవిస్తాయి — కాళరాత్రి (చీకటి రాత్రి), మహాగౌరి (ప్రకాశవంతమైన ఉదయం), సిద్ధిదాత్రి (సిద్ధులను ప్రసాదించేది). ఈ పురోగతి ఆధ్యాత్మిక ప్రయాణంగా చదవబడుతుంది: మొదట అంతర్గత ప్రతికూలతను నాశనం చేయడం, తరువాత అంతర్గత సంపదను పెంపొందించడం, తరువాత అంతర్గత జ్ఞానాన్ని పొందడం — మరియు ఇదే తొమ్మిది రాత్రులు భారతదేశం అంతటా అనేక స్థానిక రూపాలలో (బెంగాల్‌లో చివరి నాలుగు రోజుల దుర్గా పూజ, గుజరాత్‌లో ప్రతి రాత్రి గర్బా, మైసూరులో పది రోజుల రాజ దసరా) ఆచరించబడతాయి.

కాబట్టి ఈ పండుగ ఒకేసారి విశ్వ స్మరణ — ప్రపంచ క్రమం ఏ ఒక్క దేవుడిచే కాకుండా వారందరూ దానం చేసే ఏకీకృత శక్తిచే నిలబెట్టబడుతుంది — మరియు ఒక వ్యక్తిగత ఆచారం — ప్రతి భక్తుడు తొమ్మిది రాత్రులలో దుర్గ, లక్ష్మి, సరస్వతి ద్వారా ప్రయాణించి, పదవ రోజున విజయానికి చేరుకుంటాడు. ఈ కాలంలో ఉపవాసం (పండ్లు, సగ్గుబియ్యం, కుట్టు, ఒక పూట భోజనం లేదా కేవలం నీరు) శరీరం యొక్క పని; దుర్గా సప్తశతి లేదా దేవి మహత్యం పఠనం మనస్సు యొక్క పని; గర్బా మరియు దాండియా రాత్రి నృత్యం ఆనందం యొక్క పని — మూడు కర్రలు తిరుగుతూ, ప్రతి దేవి రూపానికి మూడు రాత్రులు, మొత్తం విశ్వం కాంతి వలయంలో నిక్షిప్తమై ఉంటుంది.