तुलसी विवाह 2030
तुलसी विवाह 2030 का पर्व बुधवार, Wednesday, November 6, 2030. तिथि: kartika shukla 12.
तुलसी विवाह 2030 लेल सटीक तिथि, पूजा मुहूर्त आ शहरक अनुसार समय
मुख्य जानकारी
पर्वक तिथि
Wednesday, November 6, 2030
2030 कें पंचांग संदर्भ
दिन
बुधवार
विक्रम संवत्
2087
शक संवत्
1952
This year Tulsi Vivah falls on a Wednesday, 11 days earlier than 2029 (2029-11-17) — typical lunar-calendar drift.
Falling on a Wednesday gives the day a Budha emphasis — learning-related rites and green offerings carry extra weight, traditionally favourable for new study.
The 2029 observance fell on Saturday, 2029-11-17 — this year arrives 11 days earlier in the Gregorian calendar, the familiar 11-day shift of the unmodified lunar year.
Looking ahead to 2031, Tulsi Vivah will fall on Tuesday, 2031-11-25 (19 days later than this year). So planning ritual schedules across years means anchoring to the tithi rather than the Gregorian date.
Astronomical context for Tulsi Vivah 2030
On Wednesday, November 6, 2030, sunrise in Delhi (the reference city for this page) falls at 06:36 IST and sunset at 17:32 IST — a daylight span of 10h 56m. Across the six pan-Indian cities tabulated below, sunrise on this date varies from 05:43 (Kolkata) at the eastern edge to 06:41 (Mumbai) in the west — a 58-minute difference that drives the city-by-city muhurat shift you see in the table.
For Tulsi Vivah 2030, the central rite of udaya tithi (sunrise) depends on the Kartika Shukla 12 being present during that window on 2030-11-06 — confirmed across 6 reference cities in this year's computation pass. Cities further east (Kolkata, Chennai) see the window open ~15-25 minutes before Delhi; cities west of Delhi (Mumbai, Pune, Bangalore) see it start later by a similar margin.
City-Wise Timings for Tulsi Vivah 2030
| शहर | सूर्योदय | सूर्यास्त |
|---|---|---|
| दिल्ली | 6:36 AM | 5:32 PM |
| मुंबई | 6:41 AM | 6:02 PM |
| बेंगलुरु | 6:14 AM | 5:51 PM |
| चेन्नई | 6:04 AM | 5:40 PM |
| कोलकाता | 5:43 AM | 4:56 PM |
| पुणे | 6:36 AM | 5:59 PM |
Click any city for detailed local timings, puja vidhi & samagri list
ई तिथि किएक?
Tulsi Vivah follows the Udaya Tithi rule – the festival is observed on the day when the required tithi prevails at sunrise. This is the default Dharmasindhu convention for festivals without a special time-window requirement.
पूजा विधि
आवश्यक सामग्री
- तुलसीक गाछ (पवित्र तुलसी)
- शालिग्राम पत्थर (जीवाश्म एमोनाइट)
- मण्डप सजावट (४ खम्भा वला छोटका मण्डप)
- उखक डंटी (मण्डपक खम्भा लेल)
- आमक पात आ गेंदा फूलक माला (मण्डप लेल)
पूजाक चरण
- 1
मण्डप तैयारी
तुलसी गाछक चारू कात ईखक डंटीक उपयोग खम्भाक रूप मे कय एकटा छोट विवाह मण्डप (छत) बनाउ। आमक पात, गेंदाक माला आ रंगीन कपड़ा ...
- 2
दुलहिन आ दुलहाक तैयारी
तुलसी गाछ (दुलहिन) कें जल सँ स्नान कराउ आ लाल चुनरी (कपड़ा), फूल आ गहना सँ सजाउ। शालिग्राम पत्थर (दुलहा) कें तुलसीक नजदी...
- 3
गणेश पूजा आ सङ्कल्प
सभ हिन्दू अनुष्ठान सभक समान, बाधा सभक निवारणक लेल गणेश पूजा सँ आरम्भ करू। तखन तुलसी विवाहक लेल औपचारिक सङ्कल्प करू, जाहि...
फल (लाभ)
तुलसी विवाह सँ कन्यादान (पुत्रीक विवाह करब) करबाक समान पुण्य प्राप्त होइत अछि – जे दानक सर्वोच्च रूप अछि। ई घर मे सुख-शान्ति, समृद्धि, आओर विष्णु केर आशीर्वाद प्रदान करैत अछि। पद्म पुराणक अनुसार, जे तुलसी विवाह करैत अछि, ओ पितृ ऋण सँ मुक्त भऽ जाइत अछि।
देवता
भगवान विष्णु (कृष्ण), तुलसी (वृन्दा)
कथा आ इतिहास
तुलसी मूलतः वृन्दा थीं, दैत्य जलन्धर की पतिव्रता पत्नी। विष्णु ने जलन्धर की अजेयता तोड़ने के लिए छल किया, वृन्दा ने विष्णु को पत्थर (शालिग्राम) बनने का शाप दिया। विष्णु ने उन्हें पवित्र तुलसी के रूप म… पूरा कथा पढू →कम देखाबू ↑
तुलसी मूलतः वृन्दा थीं, दैत्य जलन्धर की पतिव्रता पत्नी। विष्णु ने जलन्धर की अजेयता तोड़ने के लिए छल किया, वृन्दा ने विष्णु को पत्थर (शालिग्राम) बनने का शाप दिया। विष्णु ने उन्हें पवित्र तुलसी के रूप में पुनर्जन्म का वरदान दिया और प्रतिवर्ष कार्तिक शुक्ल द्वादशी को विवाह का वचन दिया।
कनाय पालन करब
तुलसी के पौधे का शालिग्राम या विष्णु/कृष्ण की मूर्ति से विधिवत विवाह कराया जाता है। तुलसी को दुल्हन की तरह साड़ी, फूल और गहनों से सजाया जाता है। गन्ने का मण्डप बनाया जाता है। मन्त्रोच्चारण और सभी विवाह संस्कार किये जाते हैं। यह चातुर्मास का अन्त और हिन्दू विवाह मौसम का आरम्भ है।
महत्व
तुलसी विवाह चार माह के चातुर्मास काल का अन्त और हिन्दू विवाह तथा शुभ कार्यों के पुनः आरम्भ का संकेत है। यह तुलसी (भक्ति) और विष्णु (दिव्यता) के शाश्वत बन्धन का प्रतीक है।